یادداشت| وحدت؛ روایتی که شهدا با خون خود نوشتند
هفته وحدت، یادآور حقیقتی فراتر از مرزبندیهای مذهبی است؛ حقیقتی که در روزهای سخت تاریخ ایران، از دفاع مقدس تا بحرانها و جنگهای اخیر، خود را به روشنی نشان داده است. شیعه و سنی در کنار یکدیگر ایستادند، از وطن دفاع کردند و ثابت کردند آنچه یک ملت را در برابر دشمنان استوار میکند، وحدت و همدلی است. شهدا نیز در وصیتنامهها و سیره خود بارها بر پرهیز از تفرقه و حفظ وحدت مردم تأکید کردند؛ همان حقیقتی که قرآن کریم در آیه «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا» بر آن تصریح کرده است.
به گزارش نوید شاهد البرز؛ هفته وحدت، یادآور حقیقتی است که مسلمانان در طول قرنها بارها آن را تجربه کردهاند؛ حقیقتی به نام «با هم بودن». وحدتی که نه به معنای نادیده گرفتن تفاوتها، بلکه به معنای یافتن نقطهای مشترک برای ایستادن در کنار یکدیگر است؛ همان نقطهای که همه مسلمانان را به یک قبله، یک پیامبر، یک کتاب و یک آرمان پیوند میدهد.
قرآن کریم در آیه ۱۰۳ سوره آلعمران، یکی از روشنترین پیامها را درباره ضرورت وحدت مسلمانان بیان میکند: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا»؛ همگی به ریسمان الهی چنگ زنید و پراکنده نشوید.
این آیه، فقط یک توصیه اخلاقی نیست؛ یک راهبرد برای ماندن، ایستادن و پیروز شدن است. تاریخ نیز نشان داده است هرگاه مردم یک سرزمین در برابر تهدیدها و دشمنیها کنار یکدیگر ایستادهاند، دشمن نتوانسته است به آسانی آنان را از پای درآورد. در مقابل، هرجا اختلاف و تفرقه جای همدلی را گرفته، راه برای نفوذ و ضربه دشمن هموار شده است.
شهدا؛ روایت زنده وحدت
اگر بخواهیم از وحدت شیعه و سنی سخن بگوییم، شاید هیچ سندی گویاتر از تاریخ دفاع مقدس و نام شهیدانی نباشد که فارغ از مذهب و قومیت، جان خود را برای ایران و اسلام فدا کردند.
در دوران دفاع مقدس، رزمندگان شیعه و اهل سنت در کنار یکدیگر در جبههها حضور داشتند. سنگرها برای آنان مرز مذهبی نمیشناخت. آنجا کسی نمیپرسید رزمنده کنار دستیاش شیعه است یا سنی؛ همه یک هدف داشتند: دفاع از سرزمین، دفاع از مردم و ایستادگی در برابر دشمن.
جبهههای جنگ، مدرسهای بزرگ برای وحدت بود. جوانی از یک شهر و منطقه در کنار جوانی از نقطهای دیگر میایستاد؛ یکی شیعه بود و دیگری سنی، اما هر دو در لحظهای که وطن در معرض خطر قرار میگرفت، یک انتخاب داشتند: دفاع.
خون شهیدان شیعه و سنی در خاک ایران در هم آمیخت و همین خونهاست که امروز یکی از محکمترین اسناد وحدت ملی ما را تشکیل میدهد.
شهدای اهل سنت ایران، همچون شهدای شیعه، بخشی جداییناپذیر از تاریخ مقاومت این سرزمین هستند. آنان نیز فرزندان همین آب و خاک بودند که برای دفاع از خانه، خانواده، وطن و ارزشهای اسلامی از جان خود گذشتند. نام آنان باید در کنار نام همه شهدای ایران روایت شود؛ زیرا شهادت، مرزی میان مذاهب نمیشناسد.
سنگرها، مرزهای ساختگی را کنار زدند
شاید یکی از مهمترین درسهای دفاع مقدس این باشد که دشمن، هیچگاه فقط خاک یک کشور را هدف نمیگیرد؛ گاهی تلاش میکند میان مردم همان کشور دیوار بکشد. یک روز با اختلاف قومی، روز دیگر با اختلاف مذهبی و زمانی با ایجاد شکاف میان نسلها و گروههای مختلف جامعه.
اما مردم ایران بارها نشان دادهاند که در لحظههای سرنوشتساز، این دیوارها فرو میریزد.
در دوران دفاع مقدس، مردم مناطق مختلف کشور از فارس و کرد و لر و ترک و بلوچ و عرب و ترکمن و گیلک و مازندرانی و دیگر اقوام، در کنار یکدیگر ایستادند. شیعه و سنی نیز دوشادوش هم در برابر دشمن مقاومت کردند.
این وحدت فقط در میدان نبرد نبود. خانوادههای ایرانی نیز در پشت جبههها همراه رزمندگان بودند. مادران فرزندان خود را راهی جبهه کردند، پدران چشمانتظار بازگشت آنان ماندند و همسران و خواهران و برادران، سالهای سخت جنگ را تحمل کردند.
اگر امروز از پیروزی در دفاع مقدس سخن میگوییم، نباید این پیروزی را فقط به سلاح و تجهیزات نسبت دهیم. یکی از بزرگترین سرمایههای آن دوران، اعتماد و همدلی مردم بود.
از دفاع مقدس تا روزهای سخت امروز
این واقعیت تنها به جنگ تحمیلی محدود نمیشود. در سالهای پس از آن نیز هرگاه ایران با بحران و تهدیدی روبهرو شده، مردم نشان دادهاند که در لحظه خطر، ایران برای آنان فراتر از هر تفاوتی است.
در حوادث و درگیریهای سالهای اخیر نیز بار دیگر همین حقیقت خود را نشان داده است. هنگامی که پای امنیت و تمامیت ایران به میان آمده، ایرانیان با هر دین، مذهب، قومیت و گویش، دشمن را در برابر یک ملت دیدهاند؛ نه در برابر یک گروه خاص.
در چنین لحظاتی، تفاوتها رنگ میبازند و یک مفهوم برجسته میشود: ایران.
این همان چیزی است که شهدا سالها پیش به ما آموختند.
آنها نگفتند فقط برای هممذهبان خود بجنگید؛ آنان برای مردم ایران جنگیدند. در وصیتنامههای بسیاری از شهدا، میتوان ردپای سفارش به وحدت، همدلی، حفظ نظام، دفاع از کشور و دوری از اختلاف را دید. آنان میدانستند دشمن، زمانی میتواند بر یک ملت غلبه کند که ابتدا اعتماد میان مردم را از بین ببرد.
وصیت شهدا برای امروز ما
امروز که هفته وحدت را گرامی میداریم، شاید بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازخوانی وصیت شهدا باشیم. شهدا فقط به ما نگفتند چگونه بجنگیم؛ به ما آموختند چگونه در کنار یکدیگر زندگی کنیم. اگر شهیدی از شیعه برای دفاع از هموطن اهل سنت خود جان داده است و شهیدی از اهل سنت برای دفاع از هموطن شیعه خود به شهادت رسیده، این حقیقت را نمیتوان در چند جمله مناسبتی خلاصه کرد. این یک میراث بزرگ ملی و اسلامی است. میراثی که میگوید اختلاف نظر، تفاوت مذهبی و تفاوت قومی نباید به دشمنی تبدیل شود. میتوان شیعه بود و به اهل سنت احترام گذاشت؛ میتوان اهل سنت بود و شیعیان را برادر و هموطن خود دانست. میتوان تفاوت داشت اما در اصول انسانی، اسلامی و ملی کنار یکدیگر ایستاد. و چه کسی بهتر از شهدا میتواند این حقیقت را برای ما روایت کند؟ شهید، انسانی است که بالاترین سرمایه خود، یعنی جانش را برای دیگری فدا کرده است. وقتی سخن از شهدا به میان میآید، دیگر جایی برای مرزبندیهای کوچک باقی نمیماند.
خونهایی که کنار هم ریخته شد
اگر به مزار شهدا نگاه کنیم، سنگ قبرها شاید نامها و مشخصات متفاوتی داشته باشند، اما در نهایت همه آنان در یک عنوان مشترک جمع میشوند: شهید ایران. در گلزارهای شهدا، مزار یک شهید شیعه میتواند در چند قدمی مزار یک شهید اهل سنت باشد. اما هیچکدام از این مزارها از دیگری جدا نیستند؛ همه بخشی از یک تاریخاند. تاریخ ملتی که در روزهای سخت، کنار هم ایستاد. تاریخ مادرانی که فرزندانشان را برای دفاع از وطن بدرقه کردند. تاریخ پدرانی که چشمانتظار ماندند. تاریخ همسرانی که سالها با جای خالی عزیزانشان زندگی کردند و تاریخ جوانانی که رفتند تا ایران بماند. این تصویر باید برای نسل جدید روایت شود؛ نسلی که شاید جنگ را ندیده باشد، اما میتواند درسهای آن را بفهمد.
هفته وحدت؛ فرصتی برای یادآوری یک حقیقت
هفته وحدت فرصتی است تا دوباره از خودمان بپرسیم: دشمن از چه چیزی بیش از همه میترسد؟ پاسخ روشن است؛ از ملتی که اختلافهایش را به دشمنی تبدیل نمیکند. از مردمی که هنگام خطر، کنار هم میایستند. از جامعهای که اجازه نمیدهد تفاوت مذهبی و قومی تبدیل به ابزار جدایی شود. از نسلی که شهدا را فقط در قاب عکس نمیبیند، بلکه وصیت آنان را چراغ راه خود قرار میدهد. وحدت به معنای یکسان بودن همه نیست. اگر قرار بود همه انسانها شبیه یکدیگر باشند، تفاوتی معنا نداشت. وحدت یعنی با وجود تفاوتها، بر سر منافع بزرگتر و ارزشهای مشترک کنار هم بایستیم. و چه ارزش مشترکی بزرگتر از امنیت و سربلندی ایران؟
شهدا را مشترک ببینیم
یکی از کارهای مهم ما در روایت فرهنگ ایثار و شهادت، این است که شهدا را به عنوان سرمایه مشترک همه مردم معرفی کنیم. شهید شیعه متعلق به همه ایران است. شهید اهل سنت نیز متعلق به همه ایران است. شهید کرد، بلوچ، ترک، عرب، فارس، لر، ترکمن و دیگر اقوام، متعلق به همه مردم ایران است. این نگاه، همان چیزی است که میتواند فرهنگ شهادت را از یک خاطره تاریخی به یک سرمایه اجتماعی تبدیل کند. وقتی نوجوانی بداند در تاریخ این کشور، شیعه و سنی در کنار یکدیگر برای دفاع از وطن شهید شدهاند، بهتر میتواند معنای برادری را بفهمد. وقتی بداند خون شهدا در یک خاک ریخته شده، بهتر میتواند بفهمد که دشمن چگونه تلاش میکند میان مردم فاصله بیندازد و وقتی وصیت شهدا را میخواند، میبیند که بسیاری از آنان از مردم خواستهاند وحدت خود را حفظ کنند و اجازه ندهند اختلافها، جامعه را از مسیر اصلی دور کند.
ایران؛ خانه همه ایرانیان
امروز بیش از هر زمان دیگری باید به این جمله ایمان داشته باشیم که ایران خانه همه ایرانیان است. شیعه و سنی، در این خانه کنار یکدیگر زندگی میکنند. قومیتهای مختلف، زبانها و گویشهای گوناگون، فرهنگهای متنوع و سنتهای متفاوت، همه بخشی از هویت ایران هستند. وحدت یعنی همین تنوع در کنار هم. دشمن ممکن است تلاش کند از تفاوتها شکاف بسازد، اما وظیفه ما این است که از همین تفاوتها، فرصتی برای شناخت بیشتر یکدیگر و تقویت همبستگی بسازیم. هفته وحدت، هفته یادآوری همین مسئولیت است.
درسی که باید از شهدا بگیریم
شهدا در سختترین روزهای تاریخ معاصر ایران، معنای واقعی وحدت را به ما نشان دادند. آنان در میدان جنگ، به جای پرسیدن اینکه چه کسی از چه مذهبی است، پرسیدند چه کسی آماده دفاع است. امروز نیز اگر بخواهیم راه آنان را ادامه دهیم، باید بدانیم که حفظ وحدت فقط با برگزاری مراسم و انتشار پیامهای مناسبتی محقق نمیشود. وحدت باید در رفتار ما دیده شود؛ در احترام به یکدیگر، در پرهیز از توهین، در مقابله با شایعه و نفرتپراکنی، در احترام به مقدسات یکدیگر و در ایستادن در کنار هم هنگام تهدید. شهدا برای همین «با هم بودن» هزینهای بزرگ پرداختند. پس شایسته نیست ما میراث آنان را با اختلافهای کوچک به خطر بیندازیم. در هفته وحدت، باید بیش از آنکه درباره وحدت سخن بگوییم، وحدت را زندگی کنیم. باید نام شهید شیعه را با احترام در کنار نام شهید اهل سنت بیاوریم و بدانیم هر دو، فرزندان یک سرزمین و حافظان یک خانه بودهاند. باید به نسل امروز بگوییم که ایران در طول تاریخ، هر زمان که متحد بوده، از سختترین گردنهها عبور کرده است و باید به یاد داشته باشیم که دشمنان ایران ممکن است تغییر کنند، ابزارهایشان تغییر کند و روشهایشان تغییر کند، اما یک هدف همواره برای آنان جذاب بوده است: ایجاد اختلاف میان مردم. در برابر این هدف، بهترین پاسخ، همان پاسخ شهداست؛ وحدت.
و چه زیباست که در هفته وحدت، به جای آنکه فقط از یک مناسبت تقویمی سخن بگوییم، به سراغ مزار شهدا برویم؛ همان جایی که شیعه و سنی، فارس و کرد و ترک و بلوچ و عرب و لر و دیگر اقوام، در کنار یکدیگر آرمیدهاند.
آنجا میتوان فهمید که خون شهدا، مرز مذهبی نمیشناسد.
آنجا میتوان فهمید که دفاع از ایران، متعلق به یک مذهب و قوم نیست.
آنجا میتوان فهمید که وحدت، شعاری برای گفتن نیست؛ عهدی است که شهدا با خون خود امضا کردهاند.
هفته وحدت، فرصتی است برای تجدید این عهد.
عهدی برای ایران.
عهدی برای اسلام.
عهدی برای همدلی.
و عهدی برای اینکه اجازه ندهیم هیچ دشمنی، میان مردمی که شهیدانشان در کنار یکدیگر برای دفاع از این سرزمین جان دادهاند، دیوار جدایی بنا کند.
نجمه اباذری
دبیر سایت نوید شاهد البرز
انتهای پیام/
